Y British

View of the British with a jigsaw piece over layed

Beth yw Y British a ble mae e?

‘Y British yw’r mwyaf o’r safleoedd diwydiannol adfeiliedig sy’n weddill yn Ne Ddwyrain Cymru, gyda Chyngor Bwrdeistref Sirol Torfaen yn prynu 1,300 erw o’r safle ar ddiwedd 2016’ . Mae’r safle wedi’i leoli yn Nhal-y-waun ac mae bellach yn brosiect adfywio mawr.

Cam 1 y Gwaith: Darn cyntaf y jig-so

Mae'r cam hwn yn hanfodol i wella diogelwch y safle a dyma darn cyntaf yn jig-so Uwch gynllun Y British. Datblygwyd yr Uwch gynllun ar gyfer y safle mewn partneriaeth â’r gymuned a rhanddeiliaid – cafodd ei gymeradwyo gan Gynghorwyr Torfaen ym mis Tachwedd 2018.

Mae Cam 1 yn canolbwyntio ar yr ardal o’r safle a elwir yn ‘Y Darn Du’ a’r ‘Hen Waith Haearn’, gan fynd i’r afael â pheryglon iechyd a diogelwch hynod heriol a hanesyddol. Mae hyn yn cynnwys archwilio a thrin siafftiau a cheuffyrdd, yn ogystal â chreu cwrs dŵr newydd.

Bydd y cwrs dŵr yn lleihau'r perygl o lifogydd ar yr wyneb yn yr ardal ac yn cynorthwyo bioamrywiaeth ar y safle. Bydd pwll newydd yn cael ei greu a bydd hwn yn cael ei gysylltu â chwrs dŵr newydd uwchben y ddaear a fydd yn lleihau'r galw i ddefnyddio'r ceuffosydd tanddaearol sy'n dirywio.

Mae’r cam cyntaf dan sylw wedi cael cyllid drwy Raglen Datblygu Gwledig - Cymunedau Gwledig Llywodraeth Cymru 2014-2020, a ariennir gan Gronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygu Gwledig a Llywodraeth Cymru.

Cynnydd presennol a gwaith

Yn gynharach yn 2022 dechreuwyd ar y gwaith o ymchwilio i'r siafftiau a'r mynedfeydd sy'n bodoli ar hyd y cwrs dŵr arfaethedig uwchben y ddaear. Roedd y gwaith hwn yn cynnwys dau arolwg allweddol ar Dir a Draenio, a gasglodd a dadansoddi data pwysig am y safle.

Mae’r data yma wedi helpu i lywio cam nesaf y gwaith ymchwil helaeth a fydd yn digwydd yn ystod hydref 2022 ac a fydd yn cyfrannu at ddyluniad manwl ar gyfer gwaith atgyweirio arfaethedig i fynedfa’r lofa a chynllun draenio ar ben y tir (llyn newydd a dyfrffordd). Fel rhan o'r gwaith hwn, bydd data tir dan yr wyneb (islaw'r ddaear) yn cael ei gasglu drwy nifer o offer a thechnegau mecanyddol.

Er mwyn i’r gwaith yma ddechrau, mae gwaith clirio’r tyfiant wedi ei gwblhau nawr. Mae’r contractwr, Quantum Geotechnical, hefyd wedi gosod ardal clos y safle, gan gynnwys nifer o gabanau, oddi ar Farm Road. Dechreuodd y prif waith drilio peirianegol yn ystod yr wythnos yn cychwyn 24ain Hydref. Bydd y gwaith arolwg geoffisegol yn dechrau cyn hir. Disgwylir i’r gwaith yma bara 13 wythnos (dyddiau’r wythnos yn ystod oriau golau dydd).

Bydd gwybodaeth o’r ymchwiliadau hollbwysig hyn yn cael eu defnyddio i leoli pwyntiau mynediad i’r lofa, asesu nodweddion ffisegol y priddoedd a’r creigiau sy’n ffurfio’r tir a darparu paramedrau/strategaeth dir ar gyfer y cynllun draenio arfaethedig.

Cynhaliwyd dwy sesiwn wybodaeth ar 18fed/19eg Hydref 2022 i drigolion ac aelodau’r gymuned leol gael gwybod mwy am y gwaith sy’n mynd ymlaen ar hyn o bryd.

Gweithio mewn partneriaeth ag Ymddiriedolaeth Natur Gwent

Yn ogystal â’r gwaith hanfodol hwn ar Gam 1, mae Cyngor Torfaen yn gweithio mewn partneriaeth ag Ymddiriedolaeth Natur Gwent (YNG).

Ers lansio ein partneriaeth gydag Ymddiriedolaeth Natur Gwent ym mis Ebrill 2022, mae rhaglen gyffrous ac amrywiol o ddigwyddiadau a gweithgareddau sy’n canolbwyntio ar fywyd gwyllt, yn cynnwys cyfleoedd gwirfoddoli, wedi galluogi’r gymuned leol i gymryd rhan a dysgu mwy am safle’r British.

Dysgwch mwy am ddigwyddiadau a gweithgareddau YNG ar safle’r British ar Ymddiriedolaeth Natur Gwent.

Ble gallaf gael rhagor o wybodaeth?

Ymunwch â rhestr bostio’r prosiect i dderbyn y wybodaeth ddiweddaraf ac i wirfoddoli yma. 

Cysylltwch â thîm y prosiect ar 01633 648083

Y Newyddion Diweddaraf

Cylchlythyr

 

European Agricultural Fund for Rural Development Logo

Diwygiwyd Diwethaf: 03/11/2022
Am ragor o wybodaeth cysylltwch â:

Tîm Prosiect y British

Ffôn: 01633 648083

Nôl i’r Brig