Pont-y-pŵl i Gwmbrân Uchaf

Ffordd fynydd hynafol  

Cychwyn: Canolfan Byw'n Weithgar Pont-y-pŵl

Diwedd: Cwmbrân Uchaf

Parcio: Canolfan Byw'n Weithgar Pont-y-pŵl

Pellter Bras: 4 km/2.5 milltir

Amser sy'n Ofynnol: 1.5 awr

Mae'r darn hwn yn mynd â chi ar hyd rhan o briffordd hynafol a fyddai'n mynd o Gasnewydd i Bont-y-pŵl, drwy Eglwys Henllys, Fferm Llanderfel, Cwmbrân Uchaf a Phen-yr-heol. Mae'n bosibl bod rhannau o'r llwybr yn hen ffordd borthmyn. Ar ddiwrnod clir, mae'r golygfeydd draw at Fôr Hafren yn syfrdanol.

Adeiladwyd Glyn Brân yng Nghwmbrân Uchaf yn yr 16eg ganrif ac ychwanegwyd ato dros y blynyddoedd. Ar ryw adeg yn ei hanes, gosodwyd ffwrn ym mhen y prif dŷ, a gellir ei gweld yn ymwthio allan i'r heol. Arferid defnyddio rhan o'r tŷ'n felin seidr. 

Codwyd Capel Siloam ym 1838, a hynny'n ôl pob tebyg o ganlyniad i'r mewnlifiad o weithwyr i Bwll Glo newydd neu Lefel Glai Porthmawr (oherwydd y clai tân a gynhyrchid o'r pwll) ac oherwydd ehangu'r gwaith brics lleol tua'r amser hwn. 

Os oes gennych ychydig funudau'n rhydd, ewch i fwrw golwg ar y cerrig beddau yn y fynwent. Ym 1870, collodd un teulu o'r enw Williams fab ifanc a oedd yn 2 flwydd ac 8 mis, cyn colli bachgen saith oed ddeng diwrnod yn ddiweddarach. Dywed yr arysgrif ar y garreg fedd na ddylid brolio am yfory am nad oes neb yn gwybod beth a fydd yn digwydd cyn pen y dydd.  

Lawrlwythwch gopi o daflen Taflen Ffigur 8 - Llwybr Torfaen  sy'n cynnwys taith gerdded Pont-y-pŵl i Gwmbrân Uchaf yma.

Diwygiwyd Diwethaf: 25/10/2021
Am ragor o wybodaeth cysylltwch â:

Cefn Gwlad

Ffôn: 01633 648329

Nôl i’r Brig