Dathlu Ecosystemau Torfaen

Wedi ei bostio ar Dydd Sadwrn 5 Mehefin 2021
Veronika Brannovic pic

Mae’n Ddiwrnod Amgylchedd y Byd a thema eleni yw adfer ecosystemau. Mae’r Cydgysylltydd Partneriaeth Natur Leol, Veronika Brannovic, yn esbonio pam fo ecosystemau yn bwysig a’r hyn sy’n cael ei wneud yn Nhorfaen i’w datblygu.

Mae ecosystemau yn lleoedd lle mae planhigion, anifeiliaid a mathau eraill o fywyd yn byw gyda’i gilydd mewn gwe o fywyd. Gallent fod yn fawr, fel coedlan, neu’n fach fel pwll neu ddarn o bren sy’n pydru. Er enghraifft, gall ecosystem pwll gynnwys y pwll, broga, llyffantod, madfallod, gwas y neidr, mursennod, trychfilod dŵr fel chwilod plymio, planhigion a chreaduriaid microsgopig, ynghyd ag adar ac anifeiliaid eraill sy’n defnyddio’r pwll ar gyfer dŵr, bwyd neu nythu.

Yn Nhorfaen, y prif ecosystemau yw coedlannau, fel Blaen Bran a Choed Herbert; gwlyptiroedd gan gynnwys Llynnoedd Garn, Keepers Pond, Pwll Llantarnam ac Afon Llwyd; glaswelltiroedd, er enghraifft y dolydd yng ngwarchodfeydd natur lleol Llwyncelyn a Cwmynyscou ac ymylon y ffyrdd; ucheldiroedd a tiroedd mawn fel yr ardaloedd o gwmpas The Keepers a rhannau o The British; trefol gan gynnwys gerddi, parciau, gwrychoedd a choed ar y stryd, a thir ffarmio.

Mae adfer ecosystemau yn cynnwys gweithgareddau sy’n adfer a gwella unrhyw rai o’r rhain, er enghraifft, rheoli’r goedlan neu’r glaswelltir i’w wella ar gyfer bywyd gwyllt, adfer gwrychoedd a phlannu coed, creu neu adfer pyllau, adfer torlannau neu ddarparu safleoedd nythu ar gyfer adar.

Mae’n bwysig hefyd ceisio cysylltu’r ecosystemau hyn gyda’i gilydd a dyna lle mae ymylon ffyrdd, gwrychoedd, ffosydd a chamlesi yn bwysig. Yn Nhorfaen, drwy Leoedd Lleol ar gyfer Natur Llywodraeth Cymru, Cronfa Dreftadaeth y Loteri a chyllid Partneriaeth Natur Leol, rydym wedi bod yn helpu i adfer a chysylltu glaswelltiroedd a choedlannau.

Er enghraifft, plannwyd 5000 o goed draenen wen i gysylltu dau wrych presennol ger tŵr y Ffoli, mae glaswelltir ym Mlaensychan wedi ei adfer drwy dynnu ymaith prysgoed (mwy o waith i’w wneud yma os oes unrhyw un eisiau gwirfoddoli!), plannu coed yn Grange Road a St David's Road, a datblygu dolydd ac ymylon ffyrdd blodau gwyllt ledled Torfaen.

Mae’r prosiect Ucheldiroedd Cydnerth hefyd wedi gweithio gyda ffermwyr lleol i adfer a gwella tir ffarmio ac ucheldiroedd yn y rhanbarth.

Mae Cyngor Torfaen wedi helpu i gefnogi’r gwaith yma drwy leihau torri gwair mewn mannau gwyrdd lleol ac ar hyd ymylon ffyrdd sy’n cysylltu glaswelltiroedd gyda’i gilydd, plannu coed a gwrychoedd i gysylltu coedlannau ac adfer y pyllau ym Mharc Pont-y-pŵl. 

Dros yr ychydig fisoedd nesaf, byddaf yn gweithio i blannu mwy o goed, gan gynnwys coed ffrwythau, datblygu Cynllun Gweithredu Adfer Natur ar gyfer Torfaen a Blaenau Gwent, sefydlu Fforwm Gweithredu Lleol ar Natur ar gyfer pobl sy’n gweithio’n ymarferol i ofalu am dir ar gyfer bywyd gwyllt neu sydd â diddordeb mewn dysgu am hyn. 

Os hoffech chwarae rhan yn y fforwm, cliciwch yma. Neu dilynwch ni ar gyfryngau cymdeithasol ymlaen Facebook - BG and Torfaen Local Nature Partnership or Local Nature Partnership Blaenau Gwent and Torfaen - a Twitter @BGTorfaenLNP

Diwygiwyd Diwethaf: 08/06/2021 Nôl i’r Brig